Tao
道 (dào)
Tao, "Yol"dur — ne bir tanrı, ne de adlandırılabilecek bir ilkedir, gökyüzünün, yerin ve on bin varlığın adı olmayan akışıdır. Adlandırıldığı anda ondan uzaklaşılır: *Tao Te King*'in ilk bölümü bu uyarıyla başlar. Tao tanımlanmaz, ona uyulur.
La voie qui peut être exprimée par la parole n'est pas la Voie éternelle ; le nom qui peut être nommé n'est pas le Nom éternel.
İşaret 道 (dào), öncelikle yol, güzergâh anlamına gelir — ardından genişleyerek tarz, yöntem, nihayet en dolu anlamıyla Yol’u: gerçekliğin kendiliğinden düzenini ifade eder. Laozi, bunu bir söylem nesnesi hâline getirmeyi reddeder. Julien’in aktardığı yorumcu Sou-tseu-yeou, iki yol ayırır: biri “sıradan olan, adaletin, törenlerin, ihtiyatın yolu” ki sözle ifade edilebilir; diğeri ise “yüce” olan — Laozi’nin yolu — “ne biçimi, ne rengi, ne de adı olan”.
İşte kurucu paradoks buradan doğar: tao’yu adlandırmak, onu var ettiği on bin varlıktan birine indirgemek demektir. Adı olmayan (wú-míng), gök ile yerin kaynağıdır; adı olan ise onların anasıdır. Tao, bu ayrımın ötesinde durur.
Batı’daki gibi aşkın bir mutlakla karıştırılmamalıdır: tao, dünyanın üstünde değil, onun içkin akışıdır. Bu yüzden bilge, onu uzaktan seyretmez — wu-wei ile, zorlamayan eylemle ona uyum sağlar.