Karma
karma (karman)
Eylem ve onun uzantısı olarak eylemin sonucu. *Bhagavad-Gîtâ*'da karma, Batı’nın yaptığı gibi öncelikle bir ahlaki karşılık yasası değil, etkinliğin <em>ilkesidir</em>: evrende her şey Eylem’le bir aradadır. Hiç kimse bundan kaçamaz; o halde sorun eyleyip eylememe değil, <em>nasıl</em> eyleyeceğimizdir.
En effet, les animaux vivent des fruits de la terre ; les fruits de la terre sont engendrés par la pluie ; la pluie, par le Sacrifice ; le Sacrifice s’accomplit par l’Acte.
Burnouf karman’ı “Eylem” olarak çevirir; büyük harf, onun kozmik mertebesini vurgular. Ayet, bir zincir açar: canlılar toprağın meyveleriyle yaşar, toprak yağmurlarla, yağmur Kurban’la, Kurban Eylem’le — ve Eylem “Brahma’dan kaynaklanır”. Demek ki karma, yalnızca bir bireyin yaptığı şey değildir; dünyanın kendini ayakta tutup yenilediği harekettir.
İşte Gita’nın inzivaya çekilme cazibesine karşı ana savı buradan gelir. “Beden sahibi insan, mutlak surette her türlü eylemden kaçınamaz.” Yaşamak, eylemektir; eylememek de bir eylem biçimidir — hem de en verimsizi. Arjuna’ya sunulan sorun, eyleme son vermek değil, yaptığı şeye zincirlenmeyi bırakmaktır.
Kama’dan (arzu) ayırt etmek gerekir; arzu, eyleme beklenen meyveyi ekleyerek onu bozar: eylem nötrdür, arzu onu bağlayıcı kılar. İşte bu yüzden karma-yoga, karma’yı ortadan kaldırmaz, arındırır; nişkama-karma ise yalnızca arzuyu kesip atarak Eylem’i korumaktır. Sözcüğe kendiliğinden atfedilen ahlaki karşılık sonradan gelir: o, Gita’nın öğrettiği üzere çözülmeyi bilen meyveden ibarettir.