Christogenèse
Teilhard de Chardin'de kristogenez, kozmosun yükselişinin kristolojik uzantısıdır: dünya bir merkeze doğru yakınsıyorsa ve bu merkez Mesih ise, Aziz Pavlus ve Aziz Yuhanna'nın «Kristogenezi» de *noogenez*in, onun da *kozmogenez*in taçlanmasının devamından başka bir şey değildir. Evrenin geleceği, Omega noktasına doğru kapanışı, burada kişisel bir merkezde —kozmik Mesih'te— yakınsama olarak yeniden okunur; bu merkez, yaratılışın tüm eserini organik olarak üstlenir.
la Christogénèse de saint Paul et de saint Jean n’est rien autre chose, ni rien moins, que le prolongement à la fois attendu et inespéré de la Noogénèse en laquelle, pour notre expérience, culmine la Cosmogénèse.
İnsan Olgusu’nun sonunda Teilhard cesur bir adım atar: kozmosun yükselişini Hristiyan anahtarıyla yeniden okur. Bütün kitabı, evrenin bir noktaya doğru yakınsadığını betimler — madde yaşamın, yaşam düşüncenin, düşünce de nihai bir odağın peşine düşer. Ardından iki koşul koyar: «Eğer Dünya yakınsıyorsa ve Mesih onun merkezinde yer alıyorsa». Böylece kozmik hareketin tamamı, Pavlus ve Yuhanna’dan ödünç alınan bir adla anılır: Hristiyogenez, evrenin Mesihleşme süreci.
Bu sözcük, bir dizinin parçasıdır. Kozmogenez, maddenin doğuşu; noogenez ise noosfer’i ören düşüncenin doğuşudur. Hristiyogenez ise bu dizinin sonudur; karmaşıklık-bilinç eğrisinin kişisel merkezini bulduğu yerdir. Bu merkez, Omega Noktası’nın bir kişi olarak okunduğu yerdir: Ulaşılacak soyut bir sınır değil, «yaratılışının görkemiyle organik olarak kuşanmış» bir Mesih, eritmeden toplayan canlı bir ocaktır. Evrim, inanan için bir tehdit olmaktan çıkar; Tanrı’ya kavuşmanın ta kendisi haline gelir.
Hristiyogenez ≠ insanlaşma. İnsanlaşma gözlemlenebilir bir olgudur; yaşamın düşünceye ulaştığı eşik. Teilhard bunu doğabilimci gözüyle betimler. Hristiyogenez ise bir iman yorumudur: Sürecin tamamlanmamış halinin çekildiği kişisel merkez ve sonu adlandırır. Biri yükselişi anlatır; diğeri ise bu yükselişin kime doğru olduğunu itiraf eder.