Machine de guerre
Deleuze ve Guattari'de savaş makinesi öncelikle bir ordu değildir: Devlet aygıtından bambaşka bir doğaya sahip, onun dışında, hukukundan önce gelen bir *düzenektir*. Başka yerden gelir — *bando toplumlarından*, göçebelerden, sürülerden — ve Devletin kendi başına üretemediği şeyi, hızı ve sırrı icat eder. Devlet, ancak onu askeri bir kurum biçiminde kendine mal ederek bir savaş makinesine sahip olur; bu işlem, ona durmadan sorun çıkarmaktan geri kalmaz.
La machine de guerre est extérieure à l’appareil d’État.
İşte çevirisi, Markdown biçimi, bağlantılar ve italikler korunmuş, doğal bir Türkçe ile:
Platonun açılışı bir aksiyomla başlar; adım adım gerekçelendirilmesi gereken, apaçık bir gerçek gibi konmuş bir önermedir bu: savaş makinesi, devlet aygıtının dışındadır. İkincil ya da marjinal değil — tam anlamıyla dışarıda, başka bir türden, başka bir doğadan, başka bir kökenden. Deleuze ve Guattari, Georges Dumézil’e yaslanır: siyasi egemenliğin iki başı vardır, büyücü-kral ve hukukçu-rahip, bağ ve antlaşma — ama savaş, hiçbir yerde bu yapının içinde yer almaz. Devlet ele geçirir, bağlar, kavrar; savaştığında ise bunu ikincil olarak kendine mal ettiği bir orduyla yapar, hiçbir zaman kendi özüne ait bir güçle değil.
Bu dışsallık, satranç ve go örneklerinde okunur. Satranç bir devlet oyunudur: taşlar kodlanmıştır, niteliklidir, her biri neyse odur ve kapalı bir alanda, nokta nokta hareket eder. Go ise yalnızca anonim tanecikler tanır, içsel bir özelliği olmayan, yalnızca açık bir alandaki konumlarıyla değer kazanan taşlar — «Go’nun “pürüzsüz” uzamı, satrancın “çizgili” uzamına karşı.» Savaş makinesi ilkinde düşünür ve hareket eder; devlet aygıtı ise ikincisinde örgütlenir.
Savaş makinesinin icat ettiği şey, öncelikle çatışma değildir: hız ve gizliliktir, devletin kendi başına üretemediği, her zaman şüpheyle ödünç almak zorunda kaldığı iki güç — bu yüzden kendi askeri kurumuna karşı daimi bir güvensizlik duyar, zira bu kurum, ona ait olmayan bir kuvvetin mirasçısıdır. Sürüler, çeteler, göçebe topluluklar ya da ticari ve dinsel marjinaller: devlet-biçiminin dışına çıkan her şey, çokbiçimli ve yaygın bir şekilde var olduğunda, orada bir savaş makinesi vardır.
Hemen karıştırıldığı askeri kurumdan ayırmak gerekir. «Devlet, kendi başına bir savaş makinesine sahip değildir; onu ancak askeri kurum biçiminde kendine mal eder.» Ordu disiplinlidir, kodlanmıştır, kurulmuş bir iktidara hizmet eder; savaş makinesi ise tam tersine, kökensel bir disiplinsizliği, hiyerarşinin sürekli sorgulanmasını canlandırır. ≠ Basit bir kaçış çizgisinden de ayırmak gerekir: Kaçış çizgisi, bir düzenlemenin yersizyurtsuzlaşmasının vektörüdür; savaş makinesi ise bizzat bu düzenlemenin kendisidir — kolektif, kendine özgü bir uzamı işgal eden, kuralları, duygulanımları, oluşları olan — onu kateden kaçış hareketinden ibaret değildir.