Greek · Hristiyan Mistisizmi

Kénōsis

κένωσις (kenōsis)

Yunanca *kenoō* ("boşaltmak", "boş kılmak") fiilinden türeyen bu terim, Pavlus’un Filipililere yazdığı ilahide anlatıldığı üzere, Mesih’in kendi ilahi konumunu *kendi kendini boşaltarak* (*heauton ekenōsen*) kul biçimini almak için gönüllü olarak alçalmasını ifade eder. Hristiyan mistiği, bunu her türlü soyunmanın modeli haline getirmiştir: yükselmek yerine alçalmak, gücü ele geçirmek yerine ondan sıyrılmak. *Simone Weil* de bu hareketi kendi davasına uyarlamış — insan, Tanrı’nın çekilişini taklit eder.

Il s’est vidé de sa divinité. Nous devons nous vider de la fausse divinité avec laquelle nous sommes nés.
Simone Weil, La Pesanteur et la Grâce, chapitre « Décréation ». Librairie Plon, 1948 (recueil établi par Gustave Thibon) · source

İncil’in Filipililere Mektubu’ndaki ilahi, sert bir fiil kullanır: Mesih boşalmış, ekenōsen — küçülmüş değil, örtülmüş değil, tanrısal biçiminden sıyrılarak kölelik durumuna bürünmüştür. Kenōsis, bu iniş hareketine verilen addır: Her şeyi tutabilecekken elini açan Tanrı. Çıplaklaşma mistiğinin tamamı bundan türer — ruh, Mesih’i ancak gurur duyduğu şeylerden sıyrılmaya razı olarak taklit edebilir.

Simone Weil, bu hareketi en keskin sınırına kadar götürür. Ona göre yaratılışın kendisi zaten bir kenōsistir: «Tanrı — bir anlamda — her şey olmaktan vazgeçer», dünyanın var olabilmesi için geri çekilir. İnsan ise bu yolu tersine yürür, ama sahte bir hazineyle: «O, tanrılığından boşaldı. Biz de doğduğumuz andan beri sahip olduğumuz sahte tanrılığın boşaltmalıyız.» Mesih gerçekten soyunur; biz ise bir yanılsamadan — merkez olduğumuz yanılsamasından. Maddi yoksunluk, aktēmosynē, bu soyunmanın yalnızca görünen kenarıdır.

Kenōsis, nihilist bir yok ediş değildir. Boşalmak, yok olmak değildir: Weil, yaradılışı daha fazla gerçekliğe taşıyan décréation ile onu yok oluşa sürükleyen yıkımı kesin çizgilerle ayırır. Kenotik boşluk bir delik değil, açık bir mekândır — içine yerleşilmeyi bekler. Üstelik kenōsis, Weil’in décréationı da değildir: Bu sonuncusu, insanın çabasını anlatan Weil’in uydurduğu bir sözcüktür; oysa kenōsis öncelikle Tanrı’nın eylemini adlandırır. Biri kurtarmak için iner; diğeri ise içeri girilmesi için silinir. Model, kopyadan önce gelir.

← sözlüğe dön