Penthos
πένθος (penthos)
Penthos, kişinin kendi üzerine taşıdığı yas, kendi günahlarının acısıdır; isteyerek beslenir ve gözyaşlarına dökülür. Çöl Babaları bunu bir teknikten çok bir *armağan* —« gözyaşları armağanı »— olarak görür ve klasik Fransızca çevirisi bunu *componction* olarak aktarır, yüreği delen sivri uç. Verimli bir yas: kemirmek yerine arındırır.
Pleurons, leur dit-il, mes frères, et que nos larmes ne tarissent point avant que nous allions en ce jour où celles que nous répandrons, si nous n’avons pleuré en cette vie, bien loin d’éteindre le feu qui nous brûlera, ne serviront qu’à l’enflammer.
Yunan penthos sözcüğü, yas tutmayı — bir ölünün ardından tutulan yas anlamına gelir. Çöl keşişleri bu yası içe döndürdü: ağlanan ölü, günahın bozduğu insanın ta kendisiydi. Yaşlı Makarios, kendi ölümünün eşiğinde toplanan kardeşlere tek bir öğüt verir: «Ağlayın». Ve bu ağlamanın tam hesabını verir — burada dökülen gözyaşları bir ateşi söndürür, ertelenen gözyaşlarıysa onu körükler. Arnauld d’Andilly’nin Fransızcası bu eylemi Latince compunctio’dan gelen componction ile karşılar: kalbi delen iğne, onu akıtan sızı. Arsenios’ta componction öyle *«canlı ve içli»*dir ki gözyaşları tükenmez — bir kriz değil, sürekli bir hal, en yüce dinginlikle bile bağdaşır.
Çünkü gelenek, bu çelişkiyi oksimorona kadar taşır (Yuhanna Klimakos *«neşeli yas»*tan söz eder): bu keder insanı yıkmak şöyle dursun, hafifletir. Düşünceleri ayıklamaya eşlik eder, katılığı tek başına çilecilikten daha iyi çözer.
Demek ki penthos, hüzün-tutku değildir. Spinoza’nın kastettiği hüzün, daha az mükemmelliğe geçiş, bir eksilmedir — Babalar bile yönü olmayan kederi (lypè), kötü düşünceler arasında sayar. Penthos ise tam tersidir: seçilmiş, yönelimli bir acı, ruhu büyüten. Ona maruz kalınmaz, yetiştirilir; kendine kapanmaz, açar. Kendine çok geç ağlamamak için kendine yas tutmaktır.