Jakon joi

Jakon joi — iyi söz — içeriği aydınlatıcı olan bir söz değildir. Shipibo-konibo halkının bilge Onanya’larının soyundan gelen sanatçı Chonon Bensho, metnine bu adı verir ve sözü, suyun canlı olduğu gibi iyi der: Söz güçlüdür, çünkü “atalarının Onanya’larını besleyen aynı havasal ve bitkisel kaynaktan içer.” Sözün niteliği, neyi söylediğine değil, hangi kaynaktan beslendiğine bağlıdır.

Bu sözcük, düşünmenin yalnız bir eylem olmadığı bir dünyayı varsayar. Düşünce — shina — burada güçlü (koshi shina), büyük (ani shina), iyi (jakon shina), güzel (metsa shina) olabilen bir madde gibi ele alınır; söz — joi — de aynı şekilde (koshi joi, güçlü söz). Tüm bu niteliklerin tek bir koşulu vardır: atalara, bitkiler dünyasına, özneler olarak görülen canlılara bağlı kalmak. Chonon Bensho’nun dediği gibi: “Kimse yalnız değildir.”

Bizim “pozitif düşünce”mizden ≠ ayrılır; o, tam tersi bir yoldan ilerler: Bu, tek başına, benim olan bir iç dünyayı optimize ettiğim ve refahımı yargıç kabul ettiğim bir tekniktir. Jakon shina ise kendimi iyi hissetmek için ürettiğim bir ürün değildir: İlişkilerinden kopmuş bir düşünce “olumsuz” olup düzeltilecek bir şey değil, köksüz bir varlığın, bir hayaletin düşüncesidir. “İyi düşünce” sözlerindeki benzerlik, iki karşıt hareketi gizler: Özel bir iç dünyayı düzeltmek ya da besleyen kökü bırakmamak. Akinananti’ye, o da ancak bağ kurarak değer kazanan çalışmaya yakındır.