ea
prononc. « É-a »
Hawaii dili (ʻōlelo Hawaiʻi): hayat, nefes ve dolayısıyla bir ülkenin egemenliği — modern Hawaii dilinde bugün "bağımsızlık" anlamına gelen sözcük. George Kanahele, Kamehameha III’ün 1843’te Hawaii egemenliğinin yeniden tesisi sırasında "bütün nesillere" hitaben söylediğini aktardığı şu sözü vurgular: *Ua mau ke ea o ka ʻāina i ka pono*. Kanahele, *pono*’yu iyi yönetimin temeli olarak ele aldığı bir bölümde bu formülü aktarır — bir ülkenin hayatı ne güçle ne de unvanla garanti altına alınamaz: o, yönetenlerin doğruluğuna bağlıdır. *Ea* bu yüzden bireyin biyolojik hayatı değil, bir toprak parçasının siyasi ve kolektif yaşamıdır — ki bu yaşam, vekiller görevlerini ihanet ederse kaybedilebilir.
Kamehameha III said, "Ua mau ke ea o ka 'aina i ka pono"—"The life of the land is preserved in righteousness."
Ua mau ke ea o ka ʻāina i ka pono: Bu söz, Hawaiʻi’nin mottosu olmuş, armalarına kazınmıştır. George Kanahele, pono’yu yönetimin temeli olarak açıkladığı yerde bu formüle atıfta bulunur — «Pukuʻi’ye göre iyi bir yönetimin esası», insanî erdemlerin toplamı, Batı’nın ahlak dediğine yakın bir kavram. Kanahele’nin yazdığına göre, Kamehameha III’ün «Ua mau ke ea o ka ʻāina i ka pono» — «Toprağın hayatı doğrulukla korunur» demesinin anlamı da budur; ülkenin yaşamı dürüstlükle sürer. Kitabın başka bir yerinde Kanahele, kralın «bütün kuşaklara seslendiğini» hatırlatır: Bu, geçici bir slogan değil, kendisinden sonra yönetecek olanlara bırakılmış bir ilkedir.
Ea, hem nefesi hem de egemenliği taşır: Modern Hawaiice’de siyasi bağımsızlık anlamına gelen kelime budur. Ne var ki Kamehameha III’ün sözü, egemenliği kazanılmış bir olgu — bir toprak, bir ordu, uluslararası tanınırlık — olarak görmez. Onu ahlaki bir koşula bağlar: Toprak canlı kalır, ea’sını korur, ancak onu yönetenler pono — dürüst — oldukları sürece. Doğruluktan sapmak, ülkeyi fetihle değil, ihanetle kaybetmek olur. Kanahele, bugünün Hawaiilileri’nden «toprağın emanetçileri» olarak bahsederken, bu emanete ihanet ederlerse onu «sonsuza dek» kaybedeceklerini yazar.
Kamehameha III’ün burada andığı pono, Hirini Moko Mead’in Māori pono’su ≠ — bir uygulamanın kendini dayandırdığı geleneğe sadakati. Kelime akraba, dil kardeş, ama anlamı farklılaşmış: Kanahele’nin Hawaiice pono’su bir yönetim erdemi, iktidarı meşrulaştıran dürüstlük iken, Māori pono’su bir kültürel eylemin özgünlüğünü yargılar. İki Polinezya dili, aynı sözcüğün iki hikâyesi. Nasıl ki kuleana bir kişiyi sorumlu olduğu belirli bir yere bağlarsa, ea da bir ülkenin tamamını onu yönetenlerin tutumuna bağlar — burada sorumluluk, bir parselden ziyade ulus ölçeğinde işler.