The ethic of care
l'éthique du care (ou du soin)
Carol Gilligan'ın (In a Different Voice, 1982) —yazdığı dil olan İngilizce— ortaya attığı bir kavram. Gilligan, ahlaki bir yönelimi, sorumluluk, bağ ve başkalarına somut ilgi temelinde tanımlarken, bunu haklar, kurallar ve soyut adalet ahlakının aksine konumlandırır. Gilligan’ın *«farklı sesi»*, ahlaki sorunu haklar arasındaki bir çatışma olarak değil, zarar verilmemesi gereken bir *ilişkiler ağı* olarak ele alır. *«Etik bakım»* ise bunun Fransızcada uydurulmuş bir karşılığıdır ve öyle olduğu belirtilir; İngilizce *care* sözcüğü hem *bakım*, hem *ilgi* hem de gösterilen *özen* anlamlarını kapsar.
separation is justified by an ethic of rights while attachment is supported by an ethic of care. The morality of rights is predicated on equality and centered on the understanding of fairness, while the ethic of responsibility relies on the concept of equity, the recognition of differences in need.
İfade Gilligan’a ait; İngilizce yazıyor — an ethic of care, care sözcüğü tek bir terimde bakımı, kaygıyı ve özeni birleştiriyor. “Bakım etiği” bunun Fransızca bir kopyası, öyle olduğu da belirtiliyor. Adlandırdığı şey, ahlaki akıl yürütmede “farklı bir ses”: Kadına özgü bir ses erkeğe karşı değil, ahlaki sorunu ele alış biçimi; hakim ahlak gelişimi kuramlarının duymazdan geldiği bir yaklaşım.
Tanımlama keskin bir karşıtlık üzerine kuruluyor: separation is justified by an ethic of rights while attachment is supported by an ethic of care — ayrılık, haklar etiğiyle meşrulaştırılırken, bağlılık bakım etiğiyle desteklenir. Gilligan ayrımı şöyle netleştiriyor: the morality of rights is predicated on equality and centered on the understanding of fairness, while the ethic of responsibility relies on the concept of equity, the recognition of differences in need. Bir yanda eşitlik, biçimsel adalet, herkese aynı kuralı uygulayan düzen; diğer yanda hakkaniyet, yani ihtiyaçlardaki farklılıkları gören doğruluk. Adalet etiği başkalarının haklarına tecavüz etmemeyi hedeflerken, bakım etiği bağı koparmamayı, incitmemeyi amaçlar.
Bu duruş, ayarlanmış özen kavramına — tek tip bir kural uygulamak yerine orada olanı yanıtlamaya — ve ahlaki bakışın ilk hareketi olarak dikkate bağlanıyor. Aynı zamanda, öznenin bir haklar atomu değil, sorumluluğunu üstlendiği ilişkiler düğümü olduğu bağlanma düşüncesini de sürdürüyor.
Adalet etiğinden (haklar, evrensel kurallar, soyut adalet) ayrılır: Konuşan ses aynı değil, Gilligan ikisini tamamlayıcı görür, hiyerarşik sıralamaz. Aynı zamanda basit duygusallıktan ya da özel fedakârlıktan da farklıdır: Bakım, iyi niyetli bir yürek eğilimi değil, kendi mantığı olan yapılandırılmış bir ahlaki yönelimdir — ilişkilerin psikolojik mantığı, biçimsel adaletin mantığına ≠.