Chien de paille
芻狗 (chú gǒu)
Hình nhân con chó đan bằng rơm được dựng lên để tế lễ: trang hoàng lộng lẫy trong lúc nghi thức diễn ra, rồi bị vứt bỏ và giẫm đạp khi lễ xong. Lão Tử lấy đó làm hình ảnh của sự công bằng nơi trời đất, *"coi vạn vật như con chó rơm"* — không thương khi vào, không khinh khi ra. Không phải sự lạnh lùng tàn nhẫn, mà là sự bình đẳng tuyệt đối của vũ trụ, chẳng thiên vị ai.
Ils regardent toutes les créatures comme le chien de paille (du sacrifice).
Hình ảnh này bắt nguồn từ một nghi thức. Người ta buộc một con chó rơm, phủ lên nó “những đồ trang sức lộng lẫy nhất” rồi đặt trước bàn thờ, sau khi tế lễ xong, lại vứt nó ra ngoài, nơi người qua đường giẫm đạp lên. Lời bình mà Julien ghi lại rút ra bài học: đồ trang sức không phải dấu hiệu của tình yêu, giẫm đạp cũng chẳng phải biểu hiện của hận thù — cả hai đều chỉ là “hệ quả của một hoàn cảnh ngẫu nhiên”. Vật ấy không đòi hỏi gì; nó chẳng phải kẻ được ai chọn lựa.
Trời đất nhìn vạn vật cũng dưới ánh sáng ấy. Chúng là bất nhân (不仁, “phi-nhân”): không có tình cảm thiên vị mà Khổng Tử coi là đỉnh cao của đức hạnh. Không phải là sự lạnh lùng, sự vô tư ấy chính là điều cho phép trời đất nâng đỡ mọi thứ đồng đều — để mỗi vật sinh ra, tồn tại và qua đi tự nhiên, không vật nào được thiên vị hay bị tổn hại. Thánh nhân, như chương sách viết, noi theo sự bình đẳng ấy: lòng nhân từ của ông trọn vẹn đến mức không níu giữ bất cứ điều gì.
Con chó rơm vì thế không phải biểu tượng của tàn nhẫn hay hư vô: nó chính là đối lập hoàn toàn với một vũ trụ lấy con người làm trung tâm. Nơi tư duy về mục đích giả định một thế giới sắp đặt vì lợi ích của ta, con chó rơm đặt ra một bầu trời không có chủ ý liên quan đến chúng ta. Nó khác với sự khinh miệt (vốn vẫn là một dạng thiên vị, dù tiêu cực) cũng như khác với nhân (仁) của Nho giáo (nuôi dưỡng một tình cảm có định hướng): sự vô tư của trời không yêu không ghét — nó để vạn vật tự nhiên.