Synkatathesis
συγκατάθεσις (sunkatáthesis)
Stoacı onay: zihnin bir tasavvura rıza gösterme ya da ondan kaçınma eylemi. Bir imge, bir haber, bir izlenim dışarıdan gelir ve biz onları edilgen bir şekilde alırız; ama onlara *gerçek* ağırlığını vermek —“bu var, bu iyi, bu korkulacak” diye hükmetmek— yalnızca bize bağlı bir eylemdir. Bir şeyin ruha olan gücü, tamamen bu rızaya bağlıdır; onu geri çekmek, o şeyi silahsızlandırır.
Ce qui fait la puissance des représentations sensibles, c'est la valeur que nous leur accordons, le consentement que nous leur donnons (συγκατάθεσις) ; rejetons-les, et elles ne pourront plus rien sur nous.
Yunan sunkatáthesis (συγκατάθεσις) sözcüğü, kelimenin tam anlamıyla «birlikte koyma», bir şeye onayını sunma eylemini ifade eder. Stoacı mantıkta, bu, bir sürecin üçüncü anıdır: bir tasavvur (phantasia) belirir, zihin onu değerlendirir, ardından onay verir ya da vermez. İlk iki aşama tamamen bizim kontrolümüzde değildir — izlenim gelir, görmeye zorlar kendini. Üçüncü aşama ise evet: kimse bizim yerimize hüküm veremez. İşte bu yüzden Stoacılar, insanın tüm özgürlüğünü ve sorumluluğunu bu noktada konumlandırır.
Elkitabı’nın açılışındaki bu tersine çevirme de buradan kaynaklanır. Şeyler, kendileriyle değil, bizim onlara eklediğimiz yargıyla rahatsız ediyorsa, çaba dünyaya değil —ki o bize itaat etmez—, bize itaat eden onaya yönelmelidir. Aceleci rızayı askıya almak, görüntüyü inanmadan önce incelemek, imgeye «sen yalnızca bir görüntüsün» demek: işte prosochè, uyanık dikkatin, ve proairesis, seçme yetisinin özgün çalışmasıdır. Synkatathesis, bu sürecin anlık eylemidir; proairesis ise onu mümkün kılan kalıcı yetidir.
Çöldeki Babaların logismoi karşısında söz ettikleri rıza ile karıştırılmamalıdır. İkisi de dışarıdan gelen bir önerinin bizim olduğu dönüm noktasını adlandırır — ama Stoacı onay, bir akıl eylemidir ve doğru bir akıl yeterince geri çekilebilir; keşişlerin teslimiyeti ise iradenin boyun eğişidir, önlenmesi argümanla değil, uyanıklık ve dua ile olur. Stoacı bir yargıyı düzeltir; keşiş bir misafiri reddeder. Aynı eşik, iki hareket: onaylamak ≠ teslim olmak.