su cabello protege el mundo
sa chevelure protège le monde
Manuel Mibeco Ruiz'in (Lliíhyo) *curaca bóóraá* anlatımı — halkının dünya görüşünü aktardığı İspanyolca ile, *bóóraá* dilinden tek bir kelime bile kullanmadan. Yaratıcı'nın dünyayla ilişkisini şöyle adlandırır: eserini yapan sonra da ondan ayrılan bir zanaatkâr değil, *Niimúhe* olan bir tanrı; yarattığı her şeyin içine kök salmış. Saçlarının her teli, bu köklerden biridir; görünen —ağaçlar, hayvanlar, sular— onun saçlarıdır. Onunla dünyayı tutar ve korur, aynı kökler aracılığıyla insanlar da onunla iletişim kurar. Dünya yaratılmış bir nesne değildir: Yaratıcı'nın temsilidir, kök de onunla konuşulan iptir.
Niimúhe está enraizado en todas las cosas creadas por él. Esas raíces están representadas por cada uno de los pelos del Creador. Con la fuerza de su cabello protege al mundo y a través de esas raíces los hombres bora también se comunican con él.
İfade, Brillo Nuevo kabile şefi Manuel Mibeco Ruiz’e ait; bóóraá dilinden değil: dünyayı kavrayışını İspanyolca anlatan bir yaşlı. “Saçları dünyayı korur” yalnızca ev yapımı bir Fransızca çeviri – böyle işaretlenmiş. bóóraá sözcüklerinin (Niimúhe, Píívyéji) yazımı ise ancak kaynağıyla, Mibeco’nun onları sabitlediği FORMABIAP/AIDESEP derlemesiyle garanti altına alınabilir. Doldurduğu eksiklik gerçek. Bizim teolojimizde “Yaratıcı” (yapan), “İlâhî Takdir” (uzaktan gözeten) var; ama eserinde kalan, tıpkı kökün bitkide kalması gibi, yapan için sözümüz yok.
Mibeco’da imge süs değil: tüm bir ilâhî fiziği yönetiyor. Niimúhe dünyanın üstünde değil, içinde gömülü; dışarı uzanan saçı, biz ise yalnızca uçlarını görüyoruz. Öyleyse dünyayı korumak, onu tepeden gözetlemek değil, kökünden tutmaktır – çünkü dünya o saçtır. Ve kök çift yönlü: bir iptir. Göğe bakarak dua edilmez, bir saç-kök izlenir aşağıya, bir şeyin içine, ta ona kadar.
Bizim köklenme kavramından ≠. Simone Weil köklenmeyi ruhun ihtiyacı saydığında, insanın kendini bir ortama bağlamasıdır söz konusu olan: kök bizden toprağa uzanır. Buradaysa yön tersine döner – ilâhî, şeylerin içinde köklenmiştir ve kök, onunla konuşmamız için bize uzatılmış bir kablo gibidir. Aradığı toprağı arayan ruh değil, tanrının saçı olan ve dinleyen topraktır.