Shikantaza
只管打坐 (shikantaza)
Shikantaza, *«sadece oturmak»*: shikan (只管), *«sadece»*, *«yalnızca»*; ta (打), *«vurmak»*; za (坐), *«oturmak»*. Desteksiz oturuş — nefes sayma yok, kōan yok — zihin, oturuşun kendisinden başka hiçbir şeye yoğunlaşmaz. Sōtō geleneğinde zazenin en yüksek biçimi, Dōgen’in uyguladığı hali. Bir gevşeme değil, aşırı bir uyanıklık: ölüme meydan okuyanın zihni.
Shikan means "nothing but" or "just," while ta means "to hit" and za "to sit." So shikan-taza is a practice in which the mind is intensely involved in just sitting.
Yasutani-rōshi sözcüğü parçalara ayırıp tanımlamadan önce şöyle der: «Shikan ‘sadece’, ‘yalnızca’ anlamına gelir; ta ‘vurmak’, za ise ‘oturmak’tır. Yani shikan-taza, zihnin yalnızca oturmaya yoğunlaştığı bir uygulamadır.*» Nefes sayımı yok, çözülmesi gereken kōan yok: zihin hiçbir dayanağa sahip olmadığından, dikkatin dağılmasına karşı daha da savunmasız kalır. Bu yüzden içsel duruş «iki kat daha önemli» hale gelir.
Rōshi’nin bu durumu betimlerken kullandığı imge de buradan gelir. Zihin «acele etmeden, ama aynı zamanda sağlamca kök salmış, dağ gibi ağırbaşlı» olmalıdır; ama bir o kadar da «uyanık, gergin, yay kirişi gibi» gerilmiş. Bu gevşeme değil: «Ölümle yüz yüze olan birinin zihnidir.» Eskiden bir kılıç ustası rakibinin karşısında nasılsa — bir anlık dikkatsizlik, ölüm demektir.
Kapleau’nun hatırlattığı gibi, Dōgen büyük aydınlanmasını shikantaza uyguladığı sırada yaşamıştı: «Buda nasıl oturduysa öyle oturmak» üzerine kurulu bir oturuş, içinde taşıdığımız aydınlanmış zihnin zaten gerçekleştiğine dair sarsılmaz bir inançla. Aydınlanmayı aramamak — ama yine de bir gün «Ah, işte bu!» diyeceğimiz anın geleceğine kesin bir inançla oturmak. Burada amaç ve araç birleşir.
Shikantaza ≠ gevşek oturuş: dayanağın olmaması dinlenme değil, ölümle yüzleşen insanın en yüksek gerilimidir. Shikantaza ≠ kenshō’yu yadsımak: Yasutani, «herkes zaten bir Buda» bahanesiyle aydınlanmayı reddedip «sadece oturmayı» en yüce uygulamanın en aşağısına indirgemekten sakındırır. Aydınlanmaya olan inanç asla dışlanmaz.