Distentio animi
Ruhun gerilimi: Augustinus'ta zaman dışarıda bir şey değil, ruhun bir uzamıdır; artık olmayanın anısı ile henüz olmayanın beklentisi arasında gerilmiş. Geçmiş ve gelecek, yalnızca ruhta var olur — geçmişin şimdisi, şimdinin şimdisi, geleceğin şimdisi olarak. Zamanı ölçmek, bu iç gerilimi ölçmektir; bunun bir de ters yüzü vardır: ruhun merkezinden dağılması, ki buna sonsuz şimdide toplanma karşılık gelir.
toute ma vie à moi n'est qu'une dissipation
Latince terim, distentio (ayırma gererek germe eylemi) ile animi (ruh) sözcüklerini birleştirir. İtiraflar’ın XI. kitabında Augustinus, zamanın nesnelerde barındığı fikrini reddeder: geçmiş «artık yoktur», gelecek «henüz yoktur», şimdiyse eğer sürseydi «zaman olmazdı; sonsuzluk olurdu». Geriye, üç zamanın varlığını sürdürdüğü tek yer kalır — ruh: geçmişin şimdisi bellek, şimdinin şimdisi mevcut dikkat, geleceğin şimdisiyse onun beklentisidir. Zaman, kaçmış olanla gelmekte olanı bir arada tutan bu gerilimdir.
Bu gerilimin iki yüzü vardır. Ölçü olarak, ruhun tutup öngördüğü işlemdir. Koşul olaraksa bir dağılma — Moreau’nun distentio için kullandığı sözcük: ruh, «geçmiş günlerimin keyfine göre» dağılmış, kendinden uzaklaşmıştır. Augustinus bu dağılmaya, zamanın daha iyi kullanımını değil, başka bir düzeni karşı koyar: «her daim mevcut olan değişmezlikte» toplanmak, birliğe katılmak, «artık olmayanın anısından, gelip geçecek olana yönelik kaygılı özlemden» arınmış.
Weilci dikkat’ten ayrılır bu distentio, her ne kadar akraba olsalar da: dikkat, şimdinin sivri ucudur, anın toplanışıdır; gerilimse bunun tam tersi, ruhun iki yanıyla çekilmesidir. Taoist wu hua’dan da farklıdır: Çuangzi, zamanın akışını birlikten düşüş olarak görmez — dönüşüm, gerçekliğin dokusudur, ona özlem duymadan uyum sağlanır. Distentio animi ≠ wuhua: biri, yukarıya toplanma eksikliğiyken, diğeri sürüklenilecek bir akıştır.