Dharma
धर्म (dharma)
Dharma, şeyleri bir arada tutan düzendir: kozmik yasa, ama aynı zamanda her varlığın kendi konumu ve doğasına göre sahip olduğu *ödev*. Burnouf bunu “yasa” ya da “ödev” olarak çevirir. En zorlayıcı biçimi *svadharma*, yani “kendi yasası”dır — kişinin kim olduğuyle uyumlu görev, *ne kadar mütevazı olursa olsun*. Başkasının görevinde mükemmel olmaktansa, kendi görevini kusurlu da olsa yerine getirmek daha iyidir.
Il vaut mieux suivre sa propre loi, même imparfaite, que la loi d’autrui, même meilleure ; il vaut mieux mourir en pratiquant sa loi : la loi d’autrui a des dangers.
Dhṛ- kökü “tutmak”, “sürdürmek” anlamına gelir. Dharma, dünyayı düzen içinde tutan ve her varlığı kendi yerinde tutan şeydir: kozmik düzen, adalet, yasa ve — bireye en yakın haliyle — ona özgü düşen görev. Burnouf, kimi zaman “yasa”, kimi zaman “ödev” olarak çevirir; vurgu kurala mı yoksa göreve mi olduğuna bağlıdır.
Gītā’daki belirleyici biçimi svadharma, “kendi yasası”dır. Savaşçı Arjuna, silahları bırakıp zahidin huzuruna ermek ister; Krişna ona, başkasının görevinde başarılı olmaktansa kendi görevinde başarısız olmanın daha iyi olduğunu söyler. Svadharma seçilecek bir ideal değildir: zaten içinde bulunulan yerde, doğasına ve konumuna uygun eylemdir. Karma ile bağlantılı olarak, eylemin meyvesine bağlanmadan doğru davranma olanağını temellendirir.
Svadharma ≠ evrensel ve soyut bir ahlak yasası. Kant’ın ilkesi, rasyonel her özneye aynı şekilde uygulanır; svadharma ise konumlanmıştır, indirgenemez biçimde benimdir ve savaşçı için ödev olan, rahip için ödev değildir. Aynı zamanda toplumsal rolün dayatmasıyla da karıştırılmaz: kast dışarıdan dayatmaz, içten gelen, kendi doğasına uygun eylemdir, “çünkü bilge, doğasına uygun olana yönelir.”