Mauri

« Mauri là tia sáng của sự sống » — tia lửa sự sống. Hirini Moko Mead, bản thân là người Māori (Ngāti Awa), ngay lập tức bác bỏ cách dịch hàn lâm: từ điển Williams dịch mauri là “nguyên lý sự sống” hay “thymos của con người”, nhưng Mead cho rằng từ Hy Lạp ấy chỉ càng làm bí ẩn thêm mà chẳng giúp ta hiểu gì hơn. Mauri đơn giản hơn chính là thành tố hoạt động cho thấy một người còn sống: tim đập, máu lưu thông, thân thể ấm nóng. Khi nguyên lý ấy tắt đi, trong hơi thở cuối cùng, mọi hệ thống ngừng hoạt động, thân thể nguội lạnh, và người Māori nói rằng mauri đã rời khỏi thể xác.

Từ này được nhắc đến ngay từ khi chào đời: tīhei mauri ora, “hắt hơi của sự sống”, hơi thở đầu tiên đứa trẻ tự hít thở độc lập với bầu sữa mẹ. Hắt hơi biểu hiện mauri như phần cốt lõi, không thể tách rời của cá thể ấy.

Tuy nhiên, ta vẫn có thể nói về nó như một thứ cần được chăm sóc, bảo vệ: mauri trở thành thuộc tính của bản thể. Bản thể và mauri là một; nếu mauri suy yếu, con người cũng suy yếu. Khi khỏe mạnh cả thể chất lẫn xã hội, mauri ở trạng thái cân bằng — mauri tau, mauri an yên. Một tin dữ bất ngờ, một nỗi sợ hãi, và nó giật mình (mauri oho); nếu sợ hãi quá mức, nó có thể bỏ chạy (mauri rere, mauri bay đi), điều từng được coi là nguy hiểm.

Mauri không phải là linh hồn-vật chất có thể tách rời, tồn tại sau khi thân xác chết đi để đến một nơi khác. Gắn liền với cá nhân, nó chính là hoạt động của sự sống ấy: khi thân xác chết, mauri ngừng tồn tại — nó biến mất hoàn toàn. Đó không phải là phần bất tử ta mang theo, mà là ngọn lửa tắt cùng với thứ đã cháy.