Ovoo
ovoo (mongol oboo)
<em>Mot touva</em> (İç Asya; Moğolca *oboo* ile paylaşılan biçim) yazar ve Tuva şamanı Galsan Tschinag’ın romanlarında kullandığı: bir geçidin zirvesinde, bir pınarın ya da geçidin yakınında yükselen kutsal taş yığını. Yolcu atından iner, bir taş ekler, bir kurdele bağlar, bir adak bırakır — geçerken, mekanın sahibine sunulan bir selam. *Ovoo* bir manzara noktası işaretlemez: görünmeyen bir sakini olduğunu, ona saygı gösterilmesi gerektiğini ve gücendirilebileceğini hatırlatır.
cairn of sacred stones, erected for the spirits of the respective location and used for offerings and other religious ceremonies
Ovoo, taş yığını demek ama her taş yığını değil. Geçitlerin tepesine, pınarların yanına, patikanın belirsizleştiği yerlere dikilir — Galsan Tschinag’ın içinden anlattığı Tuva düşüncesinde, bir yerin bir sahibi vardır. Yolcu oraya varınca atından iner, bir taş ekler, bir kurdele bağlar, güneşin yönünde dolanır: bir varlığı selamlar ve ona bir armağan bırakır. Hareketin estetikle ilgisi yoktur. Bedeniyle birlikte, bir yeri boşluk gibi geçmediğini kabul eder.
Ovoo ile bizim kairnlerimiz arasında işte bu fark vardır. Bizimkiler bir patikayı işaretler ya da bir manzarayı gösterir: Gözün hiçbir şey barındırmadığı, önüne serilmiş bir yüzeye bakarlar. Ovoo ise bir özneye bakar — dikilmez ki görülsün, görülmek ve birinin alabileceği ya da gücenebileceği saygıyı sunmak için dikilir. Bunun kanıtı, tersinden, saygısızlıkta görülür: Bir ovoo’yu kirletmenin anlamı, orada önce bir kişi olduğunu kabul etmektir.
Sözcük, her varlığın konuk olduğu, nesne olmadığı Aynu kamuy dünyasıyla ve toprağın özne gibi çekimlendiği yaşam dilbilgisi ile aynı evrene aittir. Tschinag, çocukluğunun Tuva dünyasını Almanca —ödünç aldığı bir dil— yazar; aktarım zinciri belirtilir, asla gizlenmez. Geriye kalan, ovoo’nun geçip gidenlere sorduğu sorudur: Bir geçidin tepesinde durduğunda, karşında ne var — bir manzara mı, yoksa biri mi?