French · Batı Felsefesi

Simplicité

Thoreau'da sadelik, yoksunluğun bir estetiği değil, zorunluluğun bir hesabıdır: uygar hayatın ayrıntısında boğulmamak için ele alınacak işlerin sayısını azaltmak. *"Sadelikten, sadelikten, sadelikten!"* anaforu somut bir hesap açar — *"işleriniz iki ya da üç olsun, yüz ya da bin değil"* — sonra da onu özetleyen buyruk gelir: *"Sadeleştirin, sadeleştirin."* Yaşamaktan vazgeçmek değil, hayatın bin hesaba dağılmasına izin vermemektir bu.

De la simplicité, de la simplicité, de la simplicité !
Henry David Thoreau, Walden ou la vie dans les bois, ch. « Les prétentions de pauvreté ». Éditions de la Nouvelle Revue Française, 1922 · trans. Louis Fabulet

« Dürüst bir insan, parmaklarından fazlasını saymaya pek ihtiyaç duymaz », Thoreau, şu anafordan hemen önce yazar: «Sadelik, sadelik, sadelik!» Ardından gelen, bu tavrı açıklar: «İşleriniz iki ya da üç olsun, yüz ya da bin değil; bir milyon yerine yarım düzineyle sayın, hesaplarınızı başparmağınızın tırnağına sığdırın.» Sadelik bir vazgeçiş değil, işlerin sayısının azaltılmasıdır — tek elin parmaklarıyla yetinen bir hesap.

Bu hesabın gerekçesi, boğulmaktır. «Uygarlık denen bu dalgalı denizin ortasında, hesaba katılması gereken bulutlar, fırtınalar, bataklıklar ve bin bir ayrıntı vardır»: sadeleşmeyen, sonunda «limana varamadan batıp gider». Hareketi tamamlayan buyruk da şudur: «Sadeleştirin, sadeleştirin.» Daha az tabak, daha az öğün, daha az hesap — ki hayat «ayrıntılarda heba olmasın».

Bu azaltma, aynı kitapta başka yerde anlatılan iradeli yaşam ile el ele gider: Zaman ve dikkati geri kazanmak için gereksiz olandan vazgeçmek. Sadeleştirmek, yoksullaşmak değil, dağılmayı bırakmaktır — Thoreau’yu öğünlerini azaltmaya iten, işlerini azaltmaya itenle aynı zorunluluk hesabı.

Bunu yoksullukla karıştırmamak gerek: Aynı metinde daha önce Thoreau, «bilgeler her zaman yoksullardan daha sade ve kanaatkâr bir hayat sürmüştür» der — sadelik seçilmiş bir gözlem noktasıdır, katlanılan bir yoksunluk değil. Ölümcül bir çilecilik de değildir: Beden ya da hazdan vazgeçmek söz konusu değil, yalnızca zorunluluk hesabı. Seneca’nın otium kavramına yaklaşır, ama onunla özdeşleşmez — o da gereksiz olandan arınarak özü açığa çıkarır, ama bunu saygın bir bilgenin inzivasıyla yapar, işlerin sayısını hesaplayarak değil.

← sözlüğe dön