French · Batı Felsefesi

Plan de consistance

Deleuze ve Guattari'de *konsistans düzlemi*, çoklukların doğrudan hız ve yavaşlık ilişkileriyle, onları yukarıdan düzenleyecek bir biçim ya da özne olmaksızın bir araya geldiği *içkinlik düzlemidir*. *Örgütlenme düzlemine* karşıttır: bu sonuncusu, düzenlediği şeyin ötesinde gizli, aşkın bir ilke olarak ek bir boyutta durur; *konsistans düzlemi* ise üzerinde olup bitenlerden asla bir boyut fazla değildir. O, kendisini çizen hareketlerden önce var olmaz — keşfedilmez, inşa edilir.

Ce plan, qui ne connaît que les longitudes et les latitudes, les vitesses et les heccéités, nous l’appelons plan de consistance ou de composition (par opposition au plan d’organisation et de développement). C’est nécessairement un plan d’immanence et d’univocité.
Gilles Deleuze & Félix Guattari, Mille Plateaux. Capitalisme et schizophrénie 2, Plateau « 1730 — Devenir-intense, devenir-animal, devenir-imperceptible… ». Éditions de Minuit, coll. « Critique », 1980

Deleuze ve Guattari, bir planı kavramsallaştırmanın iki yolunu ayırt eder. Örgütlenme planı gizli bir ilkedir: biçimlerin gelişimini ve öznelerin oluşumunu yönetir, ama kendisi asla görünmez — yalnızca etkilerinden çıkarım yapılabilir. Bir tanrının zihnindeki tasarım, gizli bir yapı, müziğin yanında sergilenen partisyon: her zaman verdiğinden fazlasını barındırır. Bu, bir aşkınlık planıdır.

Tutarlılık planı ise farklı işler. Ne biçimler ne de özneler vardır: yalnızca biçimlenmemiş öğeler arasındaki hareket ve durgunluk, hız ve yavaşlık ilişkileri; özneden bağımsız duygulanımlar, kolektif düzenekler kuran bireyleşmeler. Tutarlılık mantıksal uyum demek değildir: doğrudan bir araya gelen heterojenlerin bir arada durmasıdır, tıpkı bir rizom gibi hiyerarşi kurmadan bağlanması gibi. Tutarlılık planı, organları olmayan beden’dir. Ve bu plan, onu açan yurtsuzlaştırma hareketlerine, onu çizen kaçış çizgileri’ne, onu oluşturan olagelişler’e önceden var olmaz: parça parça inşa edilir. İki plan sürekli birbirini işler — biri kaçışları tıkar, diğeri parçacıkları katmanların dışına sızdırır. Bu yüzden dikkat gerekir: çok hızlı katmansızlaştırılırsa, tutarlılık planı yok etme planına dönüşebilir.

Tutarlılık planı ≠ önceden kurulmuş uyum ya da Stoacı kozmik düzen. Bu tür düzenler baştan verilmiş, dünyayı kuşatan ve ona amacını dayatan bir akıl tarafından güvence altına alınmıştır. Tutarlılık planı ise hiçbir şey tarafından güvence altına alınmaz: amaçsız, kuşatıcı bir boyutu yoktur, yalnızca çizildiği ölçüde vardır.

← sözlüğe dön