Nawa
nawa
Chonon Bensho'nun akrabalık ağı dışında kalan yabancı için kullandığı Shipibo-Konibo sözcüğü: coğrafi olarak uzaktan gelen değil, grupla yaşanmış bir bağı olmayan kişi. Bu sözcüğü kendi kocası Pedro Favaron için de kullanmıştı evlenmeden önce — Lima’da doğmuş olsa da yıllardır yerli halklarla birlikte yaşıyordu. Evliliklerinden sonra artık *nawa* değildi: ortak kökenden, paylaşılan hayattan oluşan etkili bir ilişki ağına dahildi. Sözcük, tersine çevrilebilir bir konumu ifade eder, bir öz değil: ittifak yoluyla *nawa* olmaktan çıkılabilir.
He no longer is a foreigner or a stranger, a nawa, as we say in the Shipibo language, but belongs to an effective network of relationships, of those who have a common origin and live together in the now, sharing efforts, sadness, laughter, and thoughts.
Chonon Bensho, evlenmeden önce kocasını Pedro Favaron’u bir nawa — bir yabancı, çevrenin dışında biri — olarak tanımlıyor. Lima şehrinde doğmuş olsa da, yıllarca farklı yerli halklar arasında araştırmalar yapmış ve yaşamıştı; dolayısıyla onu nawa yapan coğrafi uzaklık değil, kendi halkı tarafından tanınan bir bağın yokluğu.
Evlendiklerinden beri, diyor, artık öyle değil: “Artık Shipibo dilinde söylendiği gibi bir yabancı, bir nawa değil, ortak bir kökenden gelen ve şimdiyi birlikte paylaşan, çabayı, hüznü, kahkahayı ve düşünceleri ortak yaşayan etkin bir ilişkiler ağına ait.” Sözcük bu yüzden bir konumu, bir özü değil: Yaşanan akrabalığa dahil eden ittifakla bu konumdan çıkılabilir.
Mahua yoxin’den — bağlantısız ölü — ayrılır: Bu sonuncusu artık ağa geri dönemeyecek durumdadır, kopuşu kesindir. Nawa ise hâlâ bu ağa girebilecek bir canlıdır — Pedro Favaron’un durumu da tam olarak bunu gösteriyor. Aynı zamanda, anlaşılmaz bir dille tanımlanan Yunan barbarından da ayrılır: Nawa, konuştuğu dil ile değil, yaşanan ilişkiler ağına dahil olmamakla tanımlanır.