Hậu sảnh
Hình ảnh do Montaigne vẽ nên trong chương *"De la solitude"* để chỉ nơi ẩn cư nội tâm mà mỗi người cần giữ cho mình *"hoàn toàn tự do"*, tránh xa mọi sự chi phối từ bên ngoài. Đó là chốn của *"tự do đích thực"*, nơi ta trò chuyện với chính mình một cuộc đối thoại *"riêng tư đến mức"* không gì xa lạ có thể len vào. Vợ con, tài sản, sức khỏe: ta có thể có chúng, nhưng không để bản thân vướng mắc đến mức *"hạnh phúc của ta lệ thuộc vào đó"*. *Hậu phòng* chính là phần sâu kín trong ta mà không mất mát nào có thể chạm tới.
Il se faut reserver une arriereboutique toute nostre, toute franche, en laquelle nous establissons nostre vraye liberté et principale retraicte et solitude.
Hình ảnh ở đây là người chủ tiệm, người giữ lại phía sau cửa hàng mở cửa buôn bán một căn phòng mà không khách hàng nào được bước vào. Montaigne lấy đó làm hình mẫu cho for intérieur – một không gian “hoàn toàn của ta, hoàn toàn tự do”, không trao cho ai. Sự cô độc mà ông đề cao không phải là sự tách biệt về địa lý – ta có thể mang nó theo giữa đám đông – mà là sự độc lập trong phán đoán trước mọi thứ không thuộc về ta.
Lập luận này bắt nguồn từ chủ nghĩa khắc kỷ. Vợ con, tài sản, sức khỏe: “ta nên có” tất cả những thứ đó “nếu có thể; nhưng không để bản thân gắn bó đến mức hạnh phúc của ta phụ thuộc vào chúng”. Tập sống “không vợ, không con, không tài sản” chính là học cách, “khi có dịp mất mát”, không bị tước đoạt bên trong. Phòng sau là vốn liếng không thể chuyển nhượng mà ta giấu “ở nơi không ai đặt chân đến”.
Nhưng Montaigne tránh biến nó thành một cái hố trơ lì: ông từ chối “ngồi lì trong sự nhàn rỗi buồn chán”, bởi tâm hồn, “có thể tự xoay chuyển trong chính nó”, tự làm bạn với mình một cách chủ động. Chính điều này phân biệt nó với sự đào thoát: phòng sau không phải là từ bỏ thế gian mà là một kho dự trữ được giữ lại ngay trong cuộc sống đời thường. Phòng sau ≠ anachoresis, sự rút lui khỏi thế gian của các nhà khắc kỷ và tu sĩ: cái trước rời bỏ thế giới, cái sau tạo dựng một căn phòng riêng cho mình mà vẫn tiếp tục sống trong đó.