Aktēmosynè
ἀκτημοσύνη (aktēmosynē)
*Aktēmosynè* là sự không sở hữu tự nguyện — không phải cảnh nghèo khó phải chịu đựng, mà là cảnh trống rỗng được chọn lựa như một kỷ luật. Đầu tiên trong các khổ hạnh nơi sa mạc: không giữ gì cho riêng mình, để không gì níu giữ được ta. Nhà tu hành dùng nó để làm nhẹ lòng và hướng về Chúa mà không vướng bận.
Il abandonna cent cinquante arpents d'excellente terre qu'il possédait à ceux de son village, et vendit ses meubles dont il donna l'argent aux pauvres, n'en réservant qu'une partie pour une jeune sœur qu'il avait.
Từ Hy Lạp aktēmosynè được cấu thành từ ktēma, tức của cải đã có được, tài sản (từ ktaomai, nghĩa là sở hữu), đi trước bởi tiền tố phủ định a-: trạng thái của kẻ không có ktēma. Văn học tu trì xem đó là một trong những đức hạnh của người ẩn cư, bên cạnh hesychia (sự tĩnh lặng) và apatheia. Nó thường đứng đầu tiên: người ta buông bỏ tay trước khi buông bỏ lòng. Thánh Antôn trao hết một trăm năm mươi mẫu đất, thánh Arsène từ chối gia tài của một nghị viên – đó không phải là những từ bỏ đơn lẻ, mà chính là bước chân vào con đường.
Không sở hữu không phải là cảnh nghèo hèn. Nghèo hèn tước đoạt và hạ nhục; còn aktēmosynè giải thoát và làm nhẹ lòng. Người ta không đo lường nó bằng những gì thiếu thốn, mà bằng những gì đã ngừng níu giữ: vị tu sĩ từng là “phụ vương của các hoàng đế” hiểu rõ hơn kẻ nghèo khó về những gì mình rời bỏ. Nó còn là một động thái hướng ra – vật phải thực sự rời khỏi tay, đi về làng mạc hay đến với người nghèo –, chứ không chỉ là sự sắp xếp lại nội tâm.
Chính ở điểm này mà nó khác biệt với sự buông xả của phái Khắc Kỷ. Epictetus vẫn giữ quyền sử dụng tài sản và chỉ thay đổi cách đánh giá về chúng: chúng được “trả lại”, chứ không phải “mất đi”, người ta dùng chúng như một quán trọ qua đường. Tay có thể vẫn đầy, miễn là bàn tay không còn siết chặt. Còn aktēmosynè nơi sa mạc thì làm tay trống rỗng: không sở hữu như một hành động, vì Chúa ≠ không dính mắc như một sự phán xét lại, vì tự do bên trong. Hai con đường dẫn đến cùng một sự giải phóng khỏi cái có.