Noa
Māori sözcüğü: olağan, özgür ve güvenli durum, tapu’nun dengi. İç ses, Ngāti Awa’dan Hirini Moko Mead’e göre, noa’yı tapu’nun karşıtı ya da yokluğu olarak düşünmek gerekli değil. Noa, bir dengenin geri geldiğini, bir krizin geçtiğini, sağlığın yeniden tesis edildiğini ve hayatın normale döndüğünü —dolayısıyla ilişkilerin onarıldığını— söyler. *Tapu* çok yüksekse tehlikelidir: tikanga ve tohunga’nın rolü, onu noa’ya, yani güvenli hale getirene kadar indirmektir. Noa olmuş kişi, her zaman kendi *tapu*sunu taşımaya devam eder. Noa, kutsalın silinmesi değil, hayatın olağan ölçüsüne dönüştür —öyle ki başkalarıyla temas ve varlık yeniden mümkün olsun.
It is not useful to think of noa as being the opposite of tapu or as the absence of tapu.
Hiraini Moko Mead — iç sesin temsilcisi, Ngāti Awa — tarafından yazılan noa, sıklıkla tapu’nun karşıtı gibi ele alınır; sanki biri diğerinin tersini söylüyor. Ancak Mead hemen uyarıyor: «Noa’yı tapu’nun zıddı ya da yokluğu olarak düşünmek faydalı değil» — noa’yı tapu’nun karşıtı ya da yokluğu şeklinde görmek işe yaramaz. Üstelik ekliyor: açıkça öyle değil.
Çok hasta bir kişi, kan kaybediyorsa, son derece tapu hale gelir. Bu tapu’yu artıran belirtiler geçtiğinde ise kişi güvenli bir duruma döner — ama kişisel tapu’su kalır. Demek ki noa, kutsal olanı eksiltmez: bir dengeye ulaşıldığını, krizin sona erdiğini, sağlığın geri geldiğini ve hayatın yeniden normale döndüğünü gösterir. Bu aynı zamanda ilişkilerin de yeniden kurulduğu anlamına gelir. Aşırı yüksek tapu tehlikeli sayılır; tikanga ve tohunga’ların görevi ise onu noa —yani güvenli— hale getirene kadar düşürmektir. Döngü, bir nedenden başlar, bir karşılıkla —utu— devam eder ve sonunda dengeye geri dönülür.
Dolayısıyla noa, tapu’nun kaldırılması, kaybı, karşıtı ya da yokluğu değildir. Noa, yeniden kazanılan olağan haldir; hayatın ölçüsünün geri geldiği, yeniden yaklaşılabilen, dokunulabilen, paylaşılabilen andır — kutsal olan kaybolmamış, sadece kimseyi tehlikeye atmayacak bir seviyeye inmiştir.