French · Triết học phương Tây

Soliphilie

Soliphilia (angl.) — de solidaire / solidus (latin, solide, total) + philia (grec, amour)

Thuật ngữ chính trị mới do Glenn Albrecht tạo ra để chỉ sự đoàn kết và trách nhiệm chung trong việc bảo vệ một nơi sống yêu quý. *Giải pháp* tích cực cho *solastalgie*: nếu khái niệm này diễn tả nỗi đau khi chứng kiến môi trường sống của mình bị tàn phá, thì *soliphilie* lại là tình yêu dấn thân—từ địa phương đến toàn cầu—để chống lại sự suy thoái ấy. Albrecht cố tình giữ thuật ngữ này trung lập trong sự phân cực tả-hữu, bởi bảo vệ một môi trường sống không nên thuộc về phe phái nào.

La soliphilie qualifie ainsi une solidarité de tous envers tous dans un sentiment d’unité. […] La soliphilie introduit également la notion politique d’engagement pour la sauvegarde d’endroits aimés, du local au global.
Glenn Albrecht, Les Émotions de la Terre, Chapitre « Soliphilie », section « Soliphilie ». Les Liens qui Libèrent, 2020 · trans. Corinne Smith

Từ này bắt nguồn từ ba gốc rễ mà Albrecht tiếp nhận: tiếng Pháp solidaire với nghĩa phụ thuộc lẫn nhau; tiếng Latinh solidus, vững chắc hay toàn thể; và tiếng Hy Lạp philia, tình yêu dành cho đồng bào và hàng xóm. Ban đầu, ông từng nghĩ đến solidarité (tình đoàn kết), nhưng thuật ngữ này đối với ông dường như quá thiên tả, khó thu hút vượt ra ngoài các phe phái. Ngược lại, soliphilia tìm kiếm một từ mà không ai có thể độc chiếm, bởi bảo vệ môi trường sống chung vốn đi trước cuộc tranh luận tả-hữu.

Đây là một từ mới được tạo ra để hành động. Albrecht đúc kết nó vào năm 2009 như một câu trả lời chính trị cho nỗi đau mất mát quê hương: biến cảm xúc tiêu cực – nỗi đau khi chứng kiến nơi chốn của mình tan vỡ – thành sức mạnh tập thể. Những tổn hại môi trường không còn là chuyện cá nhân mà trở thành vấn đề của cộng đồng, từ đó cùng nhau đối phó với nguyên nhân và khôi phục những địa điểm ấy. Soliphilia chính là động lực thúc đẩy “công cuộc gian khổ mà ta phải thực hiện khắp nơi trên hành tinh để cứu lấy những nơi chốn” đang bị đe dọa.

Nó kế thừa nỗ lực kết nối – gắn kết lại những gì mà sự tàn phá đã chia cắt – và giao thoa với những mối liên đới của sự sống mà chủ nghĩa sinh thái nữ quyền đặt vào trung tâm của sự chăm sóc.

Soliphilia ≠ biophilia: thuật ngữ sau chỉ tình yêu chung chung dành cho sự sống, còn thuật ngữ trước là tình yêu gắn liền với hành động bảo vệ một địa điểm cụ thể. Nó cũng ≠ topophilia: sự gắn bó với cảnh quan có thể chỉ dừng lại ở chiêm nghiệm, trong khi soliphilia ngay từ đầu đã mang tính chính trị – một tình đoàn kết biến thành hành động để giữ gìn những gì chung quanh ta trong trạng thái tốt đẹp.

← quay lại từ điển