Anicca
anicca (sct. anitya)
Değişkenlik: Bileşik olan her şey doğar, dönüşür ve çözülür. Varoluşun üç işaretinin ilki olan bu, dünyaya dair bir tez değil, kavranması gereken bir *gerçek*—*Dhammapada*'nın dediği gibi, onu «iyice kavrayan» kişi acıdan kurtulur. Fernand Hû bunu bir sıfatla karşılar: Toplanmalar «geçicidir».
« Toutes les agrégations sont passagères. » Lorsqu’on est bien pénétré de ce fait, on est délivré de la douleur. C’est là la voie de la purification.
Pali sözcüğü anicca, bir olumsuzlamadır: a-nicca, yani nicca —sabit, kalıcı, daimî— olmayan. Terim, Dhammapada’nın XX. bölümünde üç ikiz dizeyle sıralanan varoluşun üç işaretinin ilkini açar: her bileşim geçicidir (277), acıya tabidir (278), benliksizdir (279).
Fernand Hû, 1878’de patetik olmadan şöyle çevirir: «Bütün bileşimler geçicidir.» Bileşimler, Pali dilindeki saṅkhārā’yı —koşulların bir araya gelmesinden doğan her şeyi— karşılar. Geçici sıfatı, kökten bir tespit için neredeyse yumuşak kalır: bileşen hiçbir şey kalıcı değildir.
Sözcüğün işlevi burada, hem de kesin: geçicilik, bir inanç ilkesi olarak benimsenecek bir öğreti değil, «iyice kavranması» gereken bir gerçektir. Dize hemen devam eder —bu gerçeği kavrayan, «acıdan kurtulur». Geçiciliği görmek, tutunmayı bırakmaktır; arzu’nun nesnesi, zaten geçip gittiği görüldüğünde, tutunacak dal bulamaz.
Heraklitosçuluktan ≠ ayrılır: Herakleitos’un akışı, bir kozmoloji tezi olup, altında yatan logos’la desteklenir. Anicca ise dünyayı anlamak için değil, ondan sıyrılmak için işaretler —yeri fizik değil, kurtuluştur.