Précarité
precarity
Anna Tsing'de *prekarya*, yalnızca en yoksullara özgü bir yol kazası değil, her varoluşun temel koşuludur: başkalarına karşı savunmasız olmak, hiçbir zaman —hatta kendine bile— hâkim olamamak. *Teleolojisiz* bir dünya, kolektif mutlu sonu garanti eden bir ilerleme vaadi olmayan bir dünyadır. Bu belirsizlik yalnızca bir tehdit değildir; aynı zamanda hayatı mümkün kılan da odur: onsuz, hiçbir dönüştürücü karşılaşma, hiçbir türler arası beklenmedik işbirliği gerçekleşemezdi.
La précarité désigne la condition dans laquelle on se trouve vulnérable aux autres. Chaque rencontre imprévue est l'occasion d'une transformation : nous n'avons jamais le contrôle, même pas de nous-mêmes. Pris dans l'impossibilité de nous fier à une structure communautaire stable, nous sommes projetés dans des agencements fluctuants qui nous refabriquent en même temps que les autres. Nous ne pouvons nous appuyer sur aucun statu quo : tout est toujours en mouvement, y compris notre capacité à survivre. Penser avec la précarité change l'analyse sociale. Un monde précaire est un monde sans téléologie.
Tsing, alışılmış bir refleksi tersine çeviriyor. Güvencesizliği istemsizce istisna olarak görürüz — dünyanın başka yerlerinde “az çok yolunda giden” bir düzen varken, en yoksulları vuran bir kaza gibi. Oysa Tsing, güvencesizliği temel koşul olarak ele alıyor: Hiç kimse kendi hayatının akışını kontrol edemez, hiç kimse dinlenirken sağlam duracak sabit bir yapıya yaslanamaz. Bizim istikrar dediğimiz şey, aslında hep geçici bir soluklanmadan ibarettir.
Bu teşhis, belirli bir hedefe yöneliktir: 20. yüzyıl boyunca bir yol gösterici olarak sunulan modernleşme ve ilerleme hayalleri — büyüme, bilim, istikrarlı istihdam, kolektif bir mutlu son. Tsing bunları bir tavır meselesi olarak reddetmiyor; ipin koptuğunu, artık onsuz düşünmek gerektiğini saptıyor. Teleolojisiz bir dünya, anlık yönelimlerden yoksun bir dünya değildir; artık genel bir yön vaat etmeyen bir dünyadır.
Kitabın ustalığı, karamsar tespitle yetinmemesinde yatıyor. Güvencesizlik, diyor Tsing, hayatı mümkün kılan şeydir aynı zamanda: Hiçbir şey sabit olmadığı için — bir mantar, ölü bir ağaç, yerinden edilmiş toplayıcı bir topluluk arasındaki beklenmedik karşılaşmalar — yaşanabilir dünyalar ortaya çıkabilir. Haraway’in ktonosen’i ve simpoiezis de aynı varsayımdan yola çıkar: Dünya ancak birlikte, iç içe geçerek kurulur; asla tek başına değil.
Tsing’in güvencesizliği ≠ çöküşbilimin (collapsologie) çöküşü. Çöküşbilim, tersine çevrilmiş bir teleolojidir: İlerlemenin vaadini bir kopuş takvimiyle değiştirir, ama dünyanın nereye gittiğini bilen bir anlatının yapısını korur. Güvencesizlik ise tam da bu bilgiyi reddeder — ne kurtuluşu ne çöküşü öngörür; sürekli bir belirsizlik içinde, yama üstüne yama yaparak, sonrasına dair hiçbir güvence olmadan yaşamanın öğrenildiği bir durumu betimler.