fūryū
Şiirsel atılımda ruh, bağlardan kurtulmuş, geçici olanı saf fışkırışında kavrar. Bu devinim bir teknik değil, dizeleri önceleyen ve aşan bir gönül hazırlığıdır. Görünmez bir soluk gibi işler, haiku’yu dilden koparmadan öteye taşır.
19 About the special features of Bashō’s linking technique I shall have more to say later.
Fūryū, haikuda gözlemi paylaşılan bir deneyime dönüştüren o varlık niteliğini ifade eder. Burada söz konusu olan biçimsel bir zarafet ya da estetik bir incelik değil, şiirin içinden geçip yerleşmeden esen bir nefestir. Önemli olan kelimeler arasındaki bağ değil, açtığı boşluktur — okurun anlamayla değil, içsel bir yankıyla girdiği bir boşluk.
Başō’nun sözlerinde fūryū, “bağlama tekniğinin özel özellikleri” analizinin ötesinde kalan bir şeydir. Şair, onu aşmak için bir yöntemden bahseder: asıl bağ, dizelerin mekaniğinde değil, onları önceleyen ve taşıyan o itkidedir. Fūryū, bir haikunun görüntü değil, görüntüyle bir olunan bir an olmasını sağlayan şeydir; şairle dünya arasındaki sınırın silindiği andır.
Basit bir duygu ya da geçici bir sezgi ≠ fūryū; çünkü o, aktarılabilme yeteneğine sahiptir. Duygu kişisel kalırken, fūryū şiirin başkaları için çizdiği bir yol olur. Anlatmaz, gösterir — kelimelerle değil, onları saran o sessizlik niteliğiyle. Başō’nun onu geleceğin bir tekniği olarak görmesinin nedeni de budur: fūryū öğretilemez, ancak geride bıraktığı izden tanınır; kelimeleri alıp götürmeden üzerlerinden esen bir rüzgârın izi gibi.